Gezichten van uit eerste hand

collage

Acht weken bloggen… Het zit erop. De afgelopen twee maanden heb ik persoonlijke verhalen opgetekend van mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. De gesprekken die ik voerde met de ooggetuigen, allemaal en sommigen ruim boven de tachtig, hebben diepe indruk op me gemaakt. Met enorme openhartigheid vertelden Tia, Wim, Corry, Johan, Dike, Frieda, Wolfhilde en de vrouw die vanwege het NSB-verleden van haar vader anoniem wil blijven over hun ervaringen. Het is ondanks de vele verhalen die ik gehoord heb voor mij niet in te denken hoe die tijd geweest moet zijn. Zo vertelde Johan Stadler dat hij tijdens de oorlog dacht: ‘als de oorlog straks is afgelopen, ga ik naar de slager en haal ik een worst. Die eet ik dan in één keer helemaal op.’ Dat kon helemaal niet, want het duurde na de bevrijding maanden voordat alles weer fatsoenlijk verkrijgbaar was. Het ergste wat mij kan overkomen is dat mijn geliefde maïsbroodje op is in de supermarkt… En zelfs in dat geval kan ik me wagen aan een ander soort brood of desnoods crackers. Lees verder

Advertenties

“Mijn vader ging bij de NSB”

Schermafbeelding 2015-01-19 om 16.01.13Wegens privacyredenen ontbreken foto, naam en geboortemaand en -dag in dit artikel. 

“Wij woonden in Helmond. Ik was 18 jaar toen de oorlog uitbrak en ik werkte in levensmiddelenzaak De Gruyter, ook in Helmond. Mijn oudste broer zat bij de marine en toen de vloot naar Engeland vertrok ging hij mee. Dat hoorden wij overigens pas veel later, oktober 1940 kregen we bericht van het Rode Kruis dat hij daar zat. De twee andere Helmonders waarmee hij ging zijn gesneuveld. Mijn broer heeft het gelukkig overleefd.” Lees verder

Oorlog in Duitsland

Schermafbeelding 2015-01-19 om 16.18.50

Op 30 januari 1933 wordt Adolf Hitler in Duitsland benoemd tot Rijkskanselier. Hij maakt meteen een einde aan de heersende democratie: hij verbiedt alle andere politieke partijen en verkiezingen vinden ook niet meer plaats. Wolfhilde Lehmann is dan vier maanden oud.

“Ik herinner me weinig van die periode. Ik was ook erg jong natuurlijk. Mijn ouders vertelden ons niets over Hitler of zijn partij. Ze wilden ons beschermen. Ik weet ook niet wat mijn ouders van Hitler vonden, daar werd in ons bijzijn niet over gepraat.” Lees verder

Onderduiken, Westerbork en Auschwitz

Schermafbeelding 2014-12-29 om 17.51.47

“Samen met mijn ouders woonde ik in Amsterdam-Zuid. Ik had totaal geen idee wat er op komst was. Van de dagen tussen 10 en 15 mei herinner ik me dat er een onwezenlijke sfeer hing. Mensen stonden op straat en praatten met elkaar. De eerste dag ging ik gewoon naar school, waar we door de directeur werden toegesproken. Hij vertelde ons dat we die dag vrij waren en naar huis mochten. Voordat iedereen de school verliet hebben we met zijn allen ons volkslied gezongen. Dat was erg ontroerend en staat me goed bij. Ik herinner me ook het overvliegen van vliegtuigen.” Lees verder

Bommen op Rotterdam

Schermafbeelding 2014-12-19 om 11.26.39

“Wij woonden in een etagewoning in Rotterdam-Zuid. Onze flat lag in het verlengde van de Maastunnel die net anderhalf jaar klaar was. Tijdens de bombardementen schuilden we in de kelder die bij het benedenhuis in de flat hoorde. We namen onze matrassen mee en lagen met z’n allen bij de buurvrouw in de kelder. Als kind vond ik dat wel een avontuur. Dat is denk ik ook een deel van je behoud.” Lees verder

Ontmenselijking

Schermafbeelding 2014-12-20 om 16.43.58

“In de aanloop naar de oorlog had ik geen idee van wat er zou gaan komen. Achteraf kan je het allemaal veel beter plaatsen maar op 10 mei 1940 wist ik echt niet wat er aan de hand was. Ik hoorde geknetter in de lucht van Nederlandse en Duitse vliegtuigen die elkaar over en weer beschoten. Een paar straten verderop viel een bom, die verwoestte een heel huis. Ik begreep er niks van. In de loop van de weken kwam ik er gauw genoeg achter wat oorlog inhield. We woonden in Hillegersberg, toen nog een aparte gemeente, tegenwoordig onderdeel van Rotterdam.” Lees verder

“Op een boerderij was je in die tijd echt bevoorrecht”

Schermafbeelding 2014-12-10 om 21.10.59

“Wij woonden op een grote boerderij met twaalf hectare grond aan de Vecht, tussen Weesp en Muiden. We waren met negen kinderen toen, ik was het oudste meisje. Ik had geen idee wat er zou gaan komen. Daar hield ik me als kind gewoon niet mee bezig. Op een gegeven moment werd ons wel verteld dat het oorlog was, maar wat dat precies inhield wist ik niet. Het dagelijks leven veranderde in het begin van de oorlog niet echt.” Lees verder

“meine Frau ist ansteckend krank”

Schermafbeelding 2014-12-11 om 15.02.01

“Op 10 mei 1940 hoorde ik om een uur of vier ’s nachts het Nederlandse luchtafweergeschut. Mijn vader kwam onze kamer in en zei: ‘jongens, het is oorlog’. Aan het begin merkte ik daar nog niet zoveel van. Nederland functioneerde gewoon. Na de bombardementen op Rotterdam en de capitulatie veranderde het dagelijks leven. Vanuit Den Haag zag ik Rotterdam branden. Mijn oom woonde daar met zijn gezin. Hun huis is volledig afgebrand. De kinderen mochten één stuk speelgoed meenemen en ik weet nog dat mijn neef zijn kleurpotloden koos. Een dag later heb ik op de Zoutmanstraat in Den Haag staan kijken naar een colonne met Duitse legervoertuigen. Die auto’s hadden een bepaalde geur, ze roken leerachtig. Als 10-jarig jongetje had ik geen idee wat het allemaal zou kunnen betekenen.” Lees verder

Verzetsdaad van een kind

Schermafbeelding 2014-12-09 om 16.27.04

“Op 10 mei 1940 werd ik vroeg wakker. Het was al licht en door mijn dakraam zag ik allemaal parachutisten boven Den Haag naar beneden komen. Beangstigend.”

Op die bewuste vrijdag wordt door Hitlers troepenmacht operatie Fall Gelb uitgevoerd. Duitse troepen worden rond Den Haag gedropt en krijgen de opdracht de vliegvelden rond de stad te veroveren. Dat was nodig om een overval op het regeringscentrum in Den Haag te kunnen uitvoeren. Vliegvelden in Duitse handen zouden de weg vrijmaken voor de landing van Duitse transportvliegtuigen met landingstroepen. Doel van deze operatie was de Nederlandse regering op de knieën te dwingen. Lees verder